Yâsîn Sûresi 7. Âyet

Elmalılı Tefsiri

لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ عَلٰٓى اَكْثَرِهِمْ celâlım hakkı için daha çoklarına karşı söz, hakkoldu - «لَقَدْ» de «لام» kaseme cevabdır. «وَاللّٰهِ لَقَدْ» takdirinde Allah tealânın namı celâline bir yemini iş’ar eder. Müfessirlerin ekserîsi burada kavilden murad «لََامْلَئَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ اَجْمَعٖينَ» kelimesi olduğunu söylemişlerdir. Netekim «اِنَّ الَّذٖينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَايُؤْمِنُونَ» âyetinde de böyledir. Ya’ni bu kavli celîl mucebince aleyhlerinde azâb ile huküm vacib oldu. Ancak buna şöyle bir suâl varid olur: «وَمَا كَانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرٰى بِظُلْمٍ وَاَهْلُهَا مُصْلِحُونَ وَمَاكُنَّا مُعَذِّبٖينَ حَتّٰى نَبْعَثَ رَسُولًا» buyurulmuş iken burada «فَهُمْ غَافِلُونَ» diye gafletle tavsıf olunan bir kavm aleyhine kelimei azâb nasıl hakkolur? Cevab olarak bunlara o kavlin hakk olması Peygamber gönderilmeden evvel değil, gönderildikten sonra Ebu cehil gibi ınad edip kabul etmiyenlere aiddir deniliyor. Lâkin bu i’tibar ile doğru olsa da sonradan çoklarının iymana gelmiş olmalarına nazaran bunlara iymana gelmez bir ekseriyyetin bu suretle hemen mahkûmiyyeti dahi «مَآ اُنْذِرَ اٰبَآؤُهُمْ فَهُمْ غَافِلُونَ» ma’ziretiyle nazmın gelişine de mülâyim düşmüyor. O halde bu ekser o kavmin içinden ziyade dışında olmak gerektir. Zira Nahivde ma’lûmdur ki ismi tafdılin izafetle isti’malinde iki vecih vardır. Birisinde muzafi ileyhten cüz’olması şart olur: Yusufü ahsenünnasi gibi. Diğerinde ise ziyadei mutlaka kasd olunmakla muzafi ileyhten haric olabilir. Yusüfü ahsenü ıhvetihi gibi ki işte burada «اَكْثَرِهِمْ» bu ma’nâ ile mülâhaza edildiği takdirde bu ekseriyyet o gafillerin haricinde bulunan ve babaları inzar edilmiş olan azgınlara masruf olacağından suâl varid olmaz. Ya’ni sâde o gafillerin içinden çoklarına değil, onların daha çoklarına, babalarına Peygamber gönderilmiş olduğu halde doğru yoldan ayrılmış olan pek çok kavmlara söz, hakkolmuştur. فَهُمْ لَايُؤْمِنُونَ da onlar iymana gelmezler. - Onun için inzara onlardan başlamak hikmete muvafık olmaz