Tîn Sûresi 8. Âyet

Elmalılı Tefsiri

اَلَيْسَ اللّٰهُ بِاَحْكَمِ الْحَاكِمٖينَ Allah ahkemülhâkimîn değil mi? -Hâkimlerin hâkimi, hukümdarların hukümdarı değil mi? Hâkimler, hukümdarlar, ısyan edenlere ceza, itaat edenler, iş görenlere ecr-ü mükâfat verir bir dîn demek olan ceza ve mes’uliyyet kanunlarını tatbîk ediyorlar da onların hepsinin üzerinde hâkim olan Allah teâlâ hukmünü infaz etmez, ecr-ü ceza vermez, dînini yürütmez olur mu? Elbette olmaz. Hiç şübhe yok ki insanı o ahseni takvim ile yaratan Allah ahkemülhâkimîndir. Onun dîni her dînden üstün Hak dînidir. O dînini yürütecek, güzel ile çirkini, yalancıyı doğruyu ayıracak, iyman edip sıdk-u halâs ile güzel güzel ameller yapan mü’minlere ecir verecek, kâfirleri, dînsizleri de esfeli sâfilîne yuvarlıyacaktır. O halde insan olan dîne yalan dememeli, cezayı inkâr etmemeli, insan kuvvetli olunca haklı olur, her yaptığı yanınâ kalır, ceza görmez, kanunı ceza âcize hastır sanmamalı, hâkim hukmünde kendi kuvvetine mağrur olup da hak ve adaletten ayrılmamalı. O ahkemülhâkimînin hukm-ü kudretinden korkmalı, esfeli sâfilîne yuvarlanmaktan sakınmalı, onun dîn ile mütedeyyin olmalı, ona iyman edip Allahın kullarına karşı adalet ve âlemde salâha hızmet ile o tükenmez ecre irmelidir. Yoksa o ahseni takvimi yaratan Allahı ahkemülhâkimîn değildir zanneden kendine yazık etmiş olur. Bu suretle bu âyet, kâfirlere inzar, mü’minlere tebşirdir. Tirmizî, Ebu Davud ve ibni Merduye Ebu Hüreyreden rivayet eylemişlerdir ki Resûlullah sallâllahü aleyhi vesellem: Her kim vettini vezzeytuni okuyup da «اَلَيْسَ اللّٰهُ بِاَحْكَمِ الْحَاكِمٖينَ» e geldiğinde «بَلٰى وَاَنَا عَلٰى ذٰلِكَ مِنَ الشَّاهِدِينَ= beli ben de ona şâhidlerdenim» desin buyurmuştur. Ba’zı rivayetlerde de Resûlullah bu âyete geldiği vakıt «سُبْحَانَكَ فَبَلٰى» derdi. Bu Sûrede insanın hılkati ve dînin hakikatı bu vechile tesbit ve telhîs edilerek hem evvelki Sûreler bir hulâsaya bağlanmış, hem de bundan sonraki Sûrelere bir temhid yapılmıştır. Dîn yalan değil hak, Allah ahkemülhâkimîn olunca, oku rabbinin ismiyle oku diye okutmağa başlamak ne kadar güzel ve ne kadar yerindedir.