Mülk Sûresi 24. Âyet

Elmalılı Tefsiri

قُلْ هُوَ الَّذٖى ذَرَاَكُمْ فِى الْاَرْضِ deki: sizi zerre zerre yaratıp Arzda yayan - çoğaltarak her hangi bir sebeb ile şuraya buraya, şu dereye, şu tepeye, şu ülkeye, şu noktaya, şu cem’iyyete bu cem’iyyete dağıtan da ancak o sizi inşa eden Allahdır. Yoksa ne nema bulurdunuz, ne çoğalır, ne büyük, ne dağılır, her biriniz bir yerde bir mevki’ tutabilirdiniz وَاِلَيْهِ تُحْشَرُونَ nihayet de hepiniz ona haşrolunacaksınız - her nerede olursanız olunuz, her hangi bir noktada, bir devlet ve cem’iyyette bulunursanız bulununuz, nihayet ona sevkolunup onun huzuruna toplanacaksınız. Böyle olmıyan hiç bir ferd hiç bir cem’iyyet yoktur. O halde niçin evvel sizi başkası yaratmış, başkası büyütmüş sonrada ölmiyecek, bulunduğunuz Dünyada kalacak, yâhud başkasına gidecek imişiniz gibi davranıyor, başkalarına kulluk ediyor, başkalarından korkuyor, nankörlükle bu süfliyyette kalmak istiyorsunuz da ona gideceğinize iyman ederek her hareketinizde onun rızasını gözetip şükreyliyerek ona gitmek istemiyorsunuz? Demek ki siz her nerede olursanız olunuz, ondan kulağınıza, gözlerinize, gönüllerinize iriştirilen haberleri güzelce, samîmiyyetle dinler ve onlara hıyanet etmeden hareket edecek olsanız hiç bir yerde ölümden kurtulmayacağınızı ve her nereden bulunursanız Hâlikın ınayetiyle yaşadığınızı ve âkıbet ona gideceğinizi bilir anlarsınız. Ve bu anlayışla bütün yüzünüzü ona, onun kıblesine tevcih edip ancak Allahdan korkarak ve ona şükrederek hareket edecek olsanız «اَيْنَ مَاتَكُونُوا يَاْتِ بِكُمُ اللّٰهُ جَمٖيعًا» mısdakınca hepiniz bir cem’iyyet olarak onun huzurı ehadiyyetine ak yüzle girmiş ve başka korkuların hepsini atmış bulunursunuz. O sizi her şeyden kurtarır ve murada erdirir. Ondan başka saydıklarınız ve korktuklarınız ise onun elinden kurtaramaz. Olsa olsa bir kaç günlük geçici bir zevk veya eleme sebebiyyet verebilir, o da onun izn ü iradesi olursa yapabilir. Ve nihayet hepiniz ferd ferd veya cem’iyyet cem’iyyet veya bütün Arz ve Sema ile birlikde ona sevkolunur, onun huzurunda yeni bir neş’et ebedî mücazat ve mükâfat için toplanırsınız.