Câsiye Sûresi 4. Âyet

Elmalılı Tefsiri

وَفٖى خَلْقِكُمْ sizin yaradılışınızda وَمَا يَبُثُّ مِنْ دَآبَّةٍ ve üretip durduğu hayvanlarda da - ya’ni Allahın bir dabbeden bir çoklarını tenevvu’ ve tekessür ettirerek üretip durduğu hayvanatta da اٰيَاتٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ yakîn edinecek kimseler için âyetler vardır. - Hayvanâtta uzviyyetin teşekkülünde, tegaddisinde, tenemmîsinde, tevellüd ve tenâsülünde ve böyle ibtidaî bir hucreden başlayıp tekâmül, tenevvu’ ederek üremesinde ve a’za vezaifinde ve bahusus meb’hasi beşerde tecellî eden hayat hâdiseleri, her nev’ın ve hattâ her ferdin tahavvülâtında irae ettiği tekâmül safhaları i’tibariyle sâde fizik ve kimyayı gayri uzvî hâdiselerinden çok daha mütekâmil ve binaenaleyh Sanı’ tealânın kudret ve hikmetine delâlette daha kavî ve daha zâhir olduğu ve birde enfüs âfâkı câmi’ bulunduğu için bunlar iykan âyetleri olarak gösterilmiştir. Demekki hayvanâtın güzel bir tasnîfi ve hılkati beşerin tetkıkı ile mütezammın oldukları âyâtı hikmeti istihraca çalışmak dahi ehli iykanın vezaifindendir.