Alak Sûresi 14. Âyet

Elmalılı Tefsiri

اَلَمْ يَعْلَمْ بِاَنَّ اللّٰهَ يَرٰى bilmedi mi ki her halde Allah görüyor?- sonra kendisine varılacak olan Allah her halde doğruyu da eğriyi de, iyiyi de, kötüyü de hepsini görür ve herkesin ameline göre cezasını verir. Bu «اَلَمْ يَعْلَمْ» zamiri de «اَرَاَيْتَ» hıtabının mukabiline âid olarak bir bakıma «عبد» e bir bakıma da nehy edene raci’dir. Hıtab nâhîye olduğu surette «عبد» e râci’ olup istifhamı inkârî olarak: Okul Allahın hepsini gördüğünü bilir. Senin nehyini dinlemez ey azgın! Demek olur. Hıtab Peygambere olduğu surette de nâhîye râci’ olup istifhamı takrirî olarak: O azgın hâlâ bilmedi mi? Hâlâ bilmediyse bilsin ki Allah her iki takdirde de hepsini görüp duruyor ya Muhammed! Demek olur ve ikisinde de o azgına tehdidi ifade eder. Keşşafın dediği gibi iki şartın ikisinin de cevabı yapmak câiz olsa bile şartların cezaları mahzuf olarak bunun bir cümlei istînâfiyye olması daha muvafıktır.