Neml Sûresi 62. Âyet

Elmalılı Tefsiri

اَمَّنْ يُجٖيبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ yoksa muztar kendine duâ ettiği zaman ona icabet edip وَيَكْشِفُ السُّوٓءَ o fenalığı açan - ya’ni def’eden, MUZTARR, hastalık veya diğer bir şiddet ve zaruret ile sıkışan, bunalan nâçar demektir. Murad, cinstir. Binaenaleyh her sıkılana icabet lâzım gelmez «فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُونَ اِلَيْهِ اِنْ شَآءَ» gibi meşiyyetle mukayyeddir. Bununla beraber ekseriya ıztırar halinde duanın makbuliyyetine işaret ve hattâ va’d var demektir. Çünkü ıztırar halinde ıhlâs zâhir olur. Nice iymansızların iymana geldikleri görülür. وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَآءَ الْاَرْضِ ve sizi Arzın halîfeleri kılan mı? - Arzın halîfeleri: Arzda geçmişlerin yerlerine kalanlar demek olabilirse de ahkâmı ilâhiyyenin icrasına me’mur hılâfet sahibleri, ya’ni Arzın hukümdarları ma’nâsına olması daha zâhirdir. Muztarrın duâsiyle fenalığın keşfine ma’tuf olması da ancak bununla mütenasib olur. Ve o halde bu cümle, mü’minlere daha bidayeti islâmda istıkbalin hılâfetini va’deden büyük bir tebşiri ifade eder. Sûrenin başındaki «هُدًى وَبُشْرٰى لِلْمُؤْمِنٖينَ» tebşiriyle Davud ve Süleyman kıssasının zikrine nazaran da bu ma’nâ müteayyin demektir. Evvelki âyetlerde sılalar «جعل انزل خلق» diye mazî sıgasile getirilmiş iken buradan ı’tibaren tahvil ile muzarı’ sıygası iyrad buyurulması da bı’seti seniyye ile mev’ud olan inkılâbı ahvali göstermek ı’tibariyle bu ma’nâya zâhir bir karînedir. Bunun için sıgayı muhafaza ederek bunu şöyle terceme etmek daha muvafık olacaktır. Ve sizi Arzın halîfeleri yapacak olan mı? - hayırlı yoksa onların şirk koştukları mı? ءَاِلٰهٌ مَعَ اللّٰهِ bir Tanrı mı var Allah ile beraber قَلٖيلًا مَا تَذَكَّرُونَ siz pek az tezekkür ediyorsunuz - bu âyet, biri ferdî nefis biri de ictimaî nefis ile alâkadar iki âyeti enfüsiyye ıhtar ettiği cihetle burada tezekkür ta’bir buyurulmuştur.