Lokmân Sûresi 6. Âyet

Elmalılı Tefsiri

لَهْوَ الْحَدٖيثِ Lâf eğlencesi: eğlence söz - insanı oyalayan işinden alıkoyan sözler, asılsız hikâyeler, masallar, romanlar, tarih kılıklı efsaneler, güldürücü lakırdılar, gevezelikler tegannîler gibi eğleyici sesler. Bunun sebebi nüzulünde deniliyor ki: Nadr ibni Haris ticaretle Farise gidiyor, Acemlerin hikâyelerini, efsane kitablarını getiriyor ve bunları Kureyşe okuyarak «Muhammed size Ad ve Semûd hikâyeleri söylüyor, gelin ben size Rüstemin, İsfendiyarın Kisraların hikâyelerini anlatayım» diyor ve bu suretle bir çoklarının Kur’an dinlemesine mani’ oluyordu. Bundan başka güzel bir hânende cariye almış, birinin müsliman olacağını işittiği zaman onu alıp cariyesine: haydi buna yedir içir, söyleyiver der, bu suretle eğlendirip «gördün a bu Muhammedin çağırdığından, namazdan orucdan, onun önünde çarpışmaktan daha iyi değil mi?» dermiş. İbni Hatal da bir cariye almış seb tegannî edermiş, âyetin nihayetinde «اُولٰٓئِكَ لَهُمْ» diye cemi’ sıgası getirilmesine nazaran bunların hepsi sebebi nüzulde dâhil olmak gerektir. Müfessirînin ekserisi bunu gına ile tefsir etmişlerse de muhakkıkînin muhtarı zâhiri vechile amm olmasıdır. Maamafih burada asıl zemmin hikmeti şununla anlatılmıştır.

لِيُضِلَّ عَنْ سَبٖيلِ اللّٰهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ Bilmiyerek Allah yolundan sapıtmak - ya’ni saptırdığını hissettirmeden yaptığı işin akıbetini sezdirmeden dini, ahlâkı bozmak وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا ve onu, ya’ni Allah yoluna, hak dinini eğlence yerine tutmak için «يَتَّخِذَ» Hafs, Hamze, Kisaî, Ya’kub kıraetlerinde nasb ile, mütebakisinde refile okunur. Bu surette «بِغَيْرِ عِلْمٍ يَشْتَرٖى» ye teallûk edebilirse de nasıb kıraetinde dalâlin kaydı olmak gerektir.