İnsân Sûresi 6. Âyet

Elmalılı Tefsiri

عَيْنًا – kâfurdan bedel veya atfı beyandır. Ya’ni o ke’sin mizacı olan kâfur bir ayn: bir çeşme, ta’biri âharle, bir menba’, bir kaynak gözü, bir pinardır. İkinci ve evvelki takdirde ise «يَشْرَبُونَ» nin mef’ulüdür. Ya’ni mizacı kâfur olan o ke’isten mütemadiyen akan ve ebedî hayat menba’ı olan bir çeşme suyu veya o su ile mezc edilmiş bir içki içerler. Ki buna Sûrei Vakıada sabikunun vasfında «وَكَاْسٍ مِنْ مَعٖينٍ ايُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنْزِفُونَ» Sûrei Saffatta «عَنْهَا يُنْزَفُونَ» denilmiştir. Burada kâfur, orada «بَيْضَآءَ لَذَّةٍ لِلشَّارِبٖينَ» Sûrei Muhammedde «مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ» gibi evsaf mütekarib mazmunlardır. O kâfur veya o içtikleri öyle bir çeşme ki يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللّٰهِ onunla yâhud ondan Allahın kulları içer يُفَجِّرُونَهَا تَفْجٖيرًا güzel yollarla akıtırlar da onu akıtırlar - istedikleri yerlere kolay kolay cereyan ettirler, diledikleri gibi kana kana içerler. Abdullah ibni Ahmedin Zeva’i düzzühhadda ibni şevzîden rivayetine göre: altın masuraları vardı, su, onları ta’kıb eder اه. Burada «Ibadullah» yine o ebrarın kendileri, şürb de evvelkinin beyan ve tevzıyhi olmak muhtemil ise de e’amm olmak daha zâhirdir. Bu surette çeşme o ebrarın Dünyadaki hayratı, Ibadullahın şürbü ondan umumun intifa’ ve istifadeleri, ebrarın kâfur mizaclı dolgun ke’isten içmeleri de Âhırette onun sevabından irdikleri ebedî saadet neş’esi demek olur. Bunun şu suretle iyzahı da bu ma’nayı anlatır.