Haşr Sûresi 16. Âyet

Elmalılı Tefsiri

كَمَثَلِ الشَّيْطَانِ Şeytanın meseli gibi - mesel olmuş te’accüb olunacak hali gibi اِذْ قَالَ لِلْاِنْسَانِ اكْفُرْ hani bir vakıt insana küfret demişti - bir âmir vaz’ıyyetinde onu küfre teşvık etmişti فَلَمَّا كَفَرَ o insan küfredince de - Şeytan çekilivermiş قَالَ اِنّٖى بَرٖٓىءٌ مِنْكَ haberin olsun, demişti: ben senden beriyim - ya’ni senin bulaştığına bulaşmam, mes’uliyyetine iştirâk etmem اِنّٖٓى اَخَافُ اللّٰهَ رَبَّ الْعَالَمٖينَ Çünkü ben âlemlerin rabbı Allahdan korkarım - küfür et diye emir verirken korkmamıştı da aldatıp belâya soktuktan sonra azâbı hatırlıyarak korkacağı tutmuş «ben karışmam ne halt edersen et» diyerek savuşu vermişti ki bu da bir şeytanlıktı. Münafıklarda böyle yapmışlardı ve böyle yaparlar. Bahirde derki: Şeytanın ben Allahdan korkarım demesi bir riya idiki bu korku onu insanları fenalığa sevk etmekten men’ etmiyor اه. Müfessirînin çoğu buradaki Şeytan ve İnsandan murad cins olduğuna zâhib olmuşlardır. Buna göre teberrî Kıyamet günü demektir. «اِنّٖٓى اَخَافُ اللّٰهَ» Kavlinin zâhirine en muvafık olan da budur denilmiştir. Ba’zıları demişki Şeytan ile murad İblis, insan ile murad Ebu Cehildir. Zira sûrei Enfalde geçtiği üzere bedir günü Şeytan ona «لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَاِنّٖى جَارٌ لَكُمْ» demiş sonra da çarpışma başlayınca «اِنّٖى بَرٖٓىءٌ مِنْكُمْ اِنّٖىٓ اَرٰى مَا لَا تَرَوْنَ اِنّٖىٓ اَخَافُ اللّٰهَ» deyip sıvışmıştı, maamafih bu babda mesel olmuş bir kıssa da nakledilmiştir. Ahmed İbni Hanbel Zühüdde, Buharî tarihinde Beyhekî şuabda, Hâkim ve daha başkaları Hazreti Ali radıyallahü anhten rivayet etmişlerdirki âbid bir adam zaviyesinde ibadet ederdi, bir kadına da bir hal arız olmuştu, bunun biraderleri vardı, onu o adama götürmüş bırakmışlardı, derken nefsine hoş göründü, tuttu zina etti, kadın hamil kalmıştı, derken Şeytan geldi, sen bu kadını öldür çünkü vâkıf olurlarsa rezil olursun dedi, bunun üzerine bir de tuttu öldürdü ve bir yere gömdü sonra geldiler bunu yakaladılar götürdüler, giderlerken Şeytan yine geldi, onu sana hoş gösteren ben idim şimdi bana secde et seni kurtarayım dedi, o da ona secde etti, sonra da o ondan teberrî etti ve dediğini dedi, işte «كَمَثَلِ الشَّيْطَانِ اِذْ قَالَ لِلْاِنْسَانِ اكْفُرْ» âyeti buna işarettir اه.