En'âm Sûresi 84. Âyet

Elmalılı Tefsiri

وَوَهَبْنَا لَهُٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوبَ ona İshak ve Ya’kubu da ihsan ettik كُلًّا هَدَيْنَا hepsini hitayete irdirdik, tarikı hakta muvaffak eyledik, emîn kıldık. وَنُوحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ daha evvel Nuha da hidayet ettik. -O da putperestlerle uğraştı ve onlara galebe etti. Binaenaleyh İbrahim, kendi hidayetinden başka hem büyük dedesinin hem de evlâdının mazharı hidayet olmasiyle dahi bahtiyar oldu وَمِنْ ذُرِّيَّتِهٖ دَاوُدَ وَسُلَيْمٰنَ ve zürriyyetinden Davuda ve Süleymana ilh... da hidayet ettik.- Bu «ذُرِّيَّتِهِ» zamirinin mevzuı bahs, İbrahim olmak i’tibariyle ona raci’ olması, ya’ni bervechi atî ona dört Peygamberin İbrahim aleyhisselâm zürriyyetinden olması tebadür ediyor. Fakat Lût aleyhisselâm İbrahimin zürriyyeti değil, birader zadesi olduğu ve kezalik Yunüs aleyhisselâmın da onun zürriyyetinden olmadığı ve ibarede zamirin akrebe rücuu da asıl bulunduğu cihetle bir çok müfessirîn bunu zikri karib olan Nuh aleyhisselâma irca’ etmişlerdir. İbni Abbas, gerçi bu Enbiyanın içinde Hazreti İbrahime ne ana ne baba tarafından velâdeten mülhak olmıyanlar vardır. Netekim Lût biraderzadesidir. Bununla beraber hepsi zürriyyeti İbrahime muzaftır. Çünkü amuca da babadan addedilir.» Demiştir ki bu ma’nâ siyaka daha muvafıktır. Nuha ircaı takdirinde bu te’vile hacet kalmazsa da o zaman siyakı bahis İbrahimden Nuha tahvil edilmiş olacaktır. Maamafih «وَاِسْمٰعٖيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطًا» âyeti «وَوَهَبْنَا لَهُٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوبَ» cümlesine rabtedilmek de caizdir. O zaman bunlar «وَمِنْ ذُرِّيَّتِهٖ» mefhumunda dahil olmaksızın Hazreti İbrahime kuvvetüzzahr olarak bahşedilmiş olur. Ve filvaki’ insanın kendi sulbî evlâdına da zürriyyeti denilmez ve iki birader olan İsmail ve İshak tekabülü de bu rabtı ıktiza eder. Şayânı dikkattir ki bu âyetlerde on sekiz Enbiya zikrolunmuş ve bunların zikri bir husni tasnife tabi’ tutularak Hazreti İbrahimin etrafında cem’edilmiştir. Hazreti Nuh putperestlerle uğraşan ilk Peygamber, İshak ve Ya’kub bütün Beni İsrail Peygamberlerinin aslı, bu miyanda دَاوُدَ وَسُلَيْمٰنَ baba oğul mülk ve saltanat ile mümtaz وَاَيُّوبَ وَيُوسُفَ ibtilâ’ ve sabrı cemîl ile mümtaz وَمُوسٰى وَهٰرُونَ iki birader, kuvveti ı’caz, mehabet-ü satvet, kitab ve şeriatı mahsusa ile mümtaz