Duhân Sûresi 29. Âyet

Elmalılı Tefsiri

Bu açıklama 29–57. âyetleri birlikte ele alır.

30. وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنٖٓى اِسْرَآئٖيلَ – Allah tealâ Fir’avne ve kavmına yaptığını beyandan sonra bununla da Musâ ve kavmına olan ıhsanını beyan buyuruyor. Ya’ni o gark ve tahribin hikmeti bu necatı te’min etmek olmuştu. Ve Beni İsraîli bu ni’mete intihabı da bir tesadüf değil, bile bile onlara bahşetmiş olduğu ba’zı meziyyetler ve ni’metler hasebiyle «لِيَبْلُوَكُمْ اَيُّكُمْ اَحْسَنُ عَمَلًا» mantukunca imtihana çekmek içindir. Bu suretle bu kıssayı itmamda sonra yine Mekkelilere nakli kelâm ile buyuruluyor ki 34. اِنَّ هٰٓؤُلَآءِ şunlar: ya’ni şu Mekke kâfirleri 35. لَيَقُولُونَ اِنْ هِىَ اِلَّا مَوْتَتُنَا الْاُولٰى وَمَا نَحْنُ بِمُنْشَرٖينَ الخ – ilk ölümden ötesini, Âhıreti ve ba’si inkâr ediyorlar. 37. اَهُمْ خَيْرٌ اَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَالَّذٖينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ya onlar mı hayırlı yoksa tübbaın kavmı ve ondan evvelkiler mi? اَهْلَكْنَاهُمْ biz onları ihlâk ettik - ilk ölümden ilerisini inkâr edenlere karşı bu kelâmın nasıl bir cevab teşkil ettiğini düşünmelidir. Bunda iki suretle cevab vardır: birinci ilk ölüm olan ferdin ölümünden sonra onun mensub olduğu kavm ve milletin helâki ikinci bir ölüm demek olduğu anlatılmıştır. Bu «اِنْ هِىَ اِلَّا مَوْتَتُنَا الْاُولٰى» demelerine cevabdır. İkincisi de hakk-u adl için cezanın lüzumuna mebni ba’sin hakkiyyetini isbat ile vaîddir ki bu da «وَمَا نَحْنُ بِمُنْشَرٖينَ» in cevabıdır. Ve bu, daha sonraki âyetlerle daha ziyade tavzıh ve tafsıl olunacaktır.

Ebû Ubeyde demiş ki: Yemen mülûkünün her birine Tübba’ denilirdi, çünkü ehli Dünya onlara tâbi’ olurlardı cahiliyyede Tübbaın mevkıi islâmda halîfenin mevkıi gibi idi, bunlar Arab mülûkünün en büyükleri idi اه. Hazreti Aişe radıyallahü anha «Tübba’ bir racüli salih idi» demiş, Kâ’b da: Allah tealâ onun kavmını zemmetti kendisini zemmetmedi demiştir. Kelbî, o, Ebû kerb es’addır demiş, Hazreti Peygamber sallallahü aleyhi vesellemden de şu nakl edilmiştir: Tübbaa sebbetmeyin, çünkü o müslim olmuştu, bilmem Tübba’ nebiy midir değilmidir?.. Onlardan daha hayırlımı demek daha kuvvetli ve şevketlimi demektir.

56. لَايَذُوقُونَ فٖيهَا الْمَوْتَ اِلَّا الْمَوْتَةَ الْاُولٰى – Sûrei «Mü’minde» kâfirlerin «رَبَّنَآ اَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ» diyecekleri geçmişti. Demek ki müttekıler için birinci ölümden sonra berzah ölümü de yoktur, Âhırette ise zâten ölüm yok.

58. فَاِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ – Bu hâtime Sûrenin evvelini bir telhıstir. Ya’ni o kitabı mübîni, Kur’anı ancak senin lisanın ile müyesser kıldık, bu güzel beyanı, bu açık ve kolay anlatışı başka bir dil ile değil, yalnız Arabca ile yaptık لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ gerek ki anlasın düşünsünler. 59. فَارْتَقِبْ Binaenaleyh gözle-başlarına ne gelecek اِنَّهُمْ مُرْتَقِبُونَ çünkü onlar gözetiyorlar. - Aceb onun istikbali ne olacak diye gözlüyorlar. O gözetilen şeylerin beyanı da sûrei «Casiye» de gelecek.