Burûc Sûresi 13. Âyet

Elmalılı Tefsiri

اِنَّهُ هُوَ يُبْدِىُٔ وَيُعٖيدُ Zira ancak odur ki hem mübdi hem mu’îddir. Hem bed’î hem iadeyi yapar. Onun için onun batşı mahlûkattan hiç birinin batşına benzemez gayet şiddetlidir. Çünkü mahlûkatın batşı ne mebdee ne de meada nafiz ve hâkim olmaz. Binaenaleyh Allahın azâbı kulların azâbi ile kıyas kabul etmez. İbni Zeyd ve Dahhâk demişlerdir ki: hılkati ta meb’deinden inşa eder, sonra da Kıyamet günü haşr ile iade eyler. İbni Abbastan mervî olan diğer bir ma’nâ ile her bed’olunanı o ibdâ eder, her iade olunanı o iade eyler. Başka birinin dahli olmaz. Onun için onun batşı gayet şiddetlidir. Yine İbni Abbastan şöyle bir ma’nâ mervîdir: küffara azâb etmeğe başlar, sonra da iade eyler. Cehennem ateşi onları yer, nihayet kömür olurlar, sonra da onları yeni bir hılkat ile iade eder. Bu ma’nâ «كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ» mazmunu olmak gerektir. Diğer bir ma’nâ ile: O müâhaze ve azâbını mebde’de, ya’ni Dünyada yaptığı gibi Meâdda ya’ni Âhırette de yapar. Ashabı uhdûd gibi cebabire ve zalemenin batş-u ta’zîbi «اِنَّمَا تَقْضٖى هٰذِهِ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا» mantukunca yalnız Dünyada kalır. Ölüm ile ondan kurtulunur. Fakat ölmekle Allahdan kurtulunmaz. Onun batşı Dünyadan Âhırette, şiddetten şiddete ebediyyen devam edip gidebilir.