Bakara Sûresi 203. Âyet

Elmalılı Tefsiri

وَاذْكُرُوا اللّٰهَ فٖٓى اَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ Ve bilhassa sayılı günlerde Allahı tekbirlerle zikredin. -ki bu günlere Eyyamı teşrık denilir. Hacce müteallık âyetlerde bir «اَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ» bir de «اَيَّامًا مَعْلُومَاتٍ» vardır. «اَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ» aşri zilhicce veya «ايام نحر», «اَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ» da bil’ıttıfak eyyamı teşrık ile tefsir edilmiştir. Teşrık, yüksek sesle tekbir almaktır. Hazreti İbrahime nisbet edilen ve yüksek sesle alınan ma’ruf tekbiri mahsusa tekbiri teşrık denilir. Arefe sabahından Kurban bayramının dördüncü günü akşamına kadar eyyamı zikr-ü tekbirdir. Ve eyyamı ma’dudat bunun beşine de muhtemildir. Maamafih bunlardan birincisi Arefe, üçü eyyamı nahir, beşincisi yalnız yevmi teşrıktır, fakat eyyamı teşrık tabiri bilhassa zilhiccenin onbirinci onikinci onüçüncü, yani Kurban bayramının ikinci üçüncü dördüncü günlerine ıtlak edilir ki bu günler «mina» da tekbir alıp taş atma günleridir. Ayni zamanda bu günler kurban etlerini sermek günleridir ki teşrıkin bir manası da budur. Şu halde eyyamı tekbir beşe kadar baliğ oluyor ise de Arefe ve yevmi nahir zikr-ü tekbiri eyyamı malûmata dahil olduğundan menasiki haccın edasından sonraya taalluk eden eyyamı ma’dudat zikri hassaten eyyamı teşrık ıtlak olunan bu üç gün demek olur. «فَمَنْ تَعَجَّلَ» sıyakı da bunu müfiddir. Ba’delhac Şeytan taşlamak Kur’anda tasrih olunmamış ve fakat bunun ayrıca bir vesilei tekbiri ilâhî olduğuna işaret buyurulmuştur. Rivayet olunduğuna göre bu günler Hazreti Ömer radıyallahüanh çadırında tekbir alır, ve etrafındakiler de alırlar, hattâ yolda ve tavafda bulunan bütün halk tekbir alırlardı. Hulâsa balâdaki «فَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَذِكْرِكُمْ اٰبَآءَكُمْ» zikri mutlaki ve ona matuf olan «وَاذْكُرُوا اللّٰهَ فٖٓى اَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ» tekbiri teşrık ile zikri hass emretmektedir ki hasılı manâ şu olur:

Arefe ve nahirde malûm olan zikirlerden başka bir de menasiki haccin hıtamiyle huccacın avdeti için sayılı olan üç teşrık günleri içinde dahi namazların arkasında ve taş atmak gibi diğer vesilelerle cehren tekbirler alarak Allahı zikrediniz ve bunu yapmadan dağılmayınız. فَمَنْ تَعَجَّلَ فٖى يَوْمَيْنِ Binaenaleyh bu esnada her kim iki gün zarfında işini bitirip «نَفَرَ» yani vatanına hareket için istical ederse فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ bunun üzerine günah yoktur. Fakat bir gün zarfında değil.- Bu sebeble bu iki günün birincisine «يَوْمُ الْقَرِّ» yani karar günü denilir ki bu gün minada bulunulur. İkincisine de «يَوْمُ نَفْرٍ اَوَّلُ» denilir ki huccacın bazısı bu gün minadan hareket eder. Bu iki gün bayramın ikinci ve üçüncü günleri olub hem eyyamı nahirden, hem eyyamı teşrıktendirler وَمَنْ تَاَخَّرَ ve her kim te’ahhur edibde remyini «يَوْمُ نَفَرٍ ثَانٍى» denilen ve son teşrık günü olan üçüncü güne bırakırsa ademi isim alel’ıtlak değil لِمَنِ اتَّقٰى müttaki olan hacı içindir. Ve onun kalbine halecan düşürmemek matlûbi ilâhîdir. Zira eshabı takva en küçük bir kusurdan sakınır. Ve zaten indallah hacı böyle müttaki olanlardır. Bu sebeble وَاتَّقُوا اللّٰهَ hepiniz de Allaha ıttıka ediniz وَاعْلَمُٓوا ve biliniz ki اَنَّكُمْ اِلَيْهِ تُحْشَرُونَ siz ancak ona toplanıb haşrolunacaksınız.

Böyle iken