Alak Sûresi 6. Âyet

Elmalılı Tefsiri

كَلَّآ – Sûrenin bundan ilerisi hayli zaman sonra nâzil olduğu anlaşılıyor. Ve nüzulüne sebeb de Ebu Cehil olduğu rivayet ediliyor. Ezcümle Buharî ve Tirmizîde İbni Abbastan rivayet edildiği üzere «eğer Muhammed Ka’bede namaz kılarken görürsem boynunu çiğnerim» demişti. Bu sebeble «كَلَّآ» ile tahzir, evvel emirde ona âid olmak üzere öyle azgın kâfir insana hıtabdır. Çünkü evvelinde zâhiren redi’ ve zecir teveccüh edecek bir şey yoktur, denilmiş, bu surette «كَلَّآ» Sûrenin evveline merbut olmamış, Ebu Cehlin sözünü reddederek ona tevcihi hıtab etmiş oluyor. Bu ise hılâfı zâhirdir. Kur’anda gâh sağa gâh sola telvini hıtab uslûbu çok, bu Sûrede «اَرَاَيْتَ» lerde de müteaddid olarak ahenkli bir surette yapılmış ise de makabline bir irtibatı ıktıza eden bu «كَلَّآ» ile telvin zâhir olmuyor. Onun için ba’zıları da burada Kellâ zecr için değil, hakka ma’nasına olarak maba’dini te’kiddir, hıtab yine Peygamberedir demişler. Bizim anladığımıza göre hıtabın evvelâ Resûlullaha olması zâhir, «kellâ» nın da makablindeki tekrar tekrar kıra’et emirlerinin hılâfından men-ü tahzir ile emri takviye olması nazmın insicamı i’tibariyle de muvafık olduğundan ma’na şu olmak lâzım gelir: sakın okumamazlık etme ya Muhammed! اِنَّ الْاِنْسَانَ لَيَطْغٰى çünkü insan muhakkak tuğyan edera zar, haddini aşar, hakka karşı gelir, halka ziyan eder.